Nieuwsbrief WAOPvdA over de WAO.
18 september 2003.
Met het aantreden van het kabinet Balkende II de WAO volop in de aandacht.
Velen van u hebben ons hierover gebeld, gemaild of geschreven. We hebben
geprobeerd de meeste vragen te beantwoorden, maar door de grote hoeveelheid
bleek dit onmogelijk. Daarom komen we vanaf nu met een nieuwsbrief WAO. Op
deze manier hopen we aan alle verzoeken te kunnen voldoen. Afhankelijk van
de actualiteit zullen wij regelmatig met een nieuwsbrief komen. In de
nieuwsbrief treft u informatie aan over de voorstellen van het Kabinet en de
standpunten van de PvdA. Tevens zullen wij elke keer drie veel gestelde
vragen beantwoorden. Ondanks het feit dat we niet iedereen persoonlijk
kunnen antwoorden, kunt u ervan verzekerd zijn dat we uw brief goed lezen en
gebruiken bij de voorbereiding van de debatten.
Wij zijn zo vrij geweest uw emailadres op te nemen in onze verzendlijst.
Indien u geen interesse in de nieuwsbrief hebt dan kunt u dat via
onderstaand emailadres aangeven. Wij zullen uw naam dan van de lijst
verwijderen.
WAT STELT HET KABINET NU VOOR ?
Het kabinet is van plan om per 1 januari 2006 het nieuwe WAO-stelsel in te
voeren. Het doel is de instroom te beperken tot maximaal 25.000 per jaar in
2007. De minister wil de periode waarin de werkgevers verplicht het loon
doorbetalen van zieke werknemers verlengen van één jaar naar twee jaar,
zodat zij er meer belang bij krijgen langdurig verzuim terug te dringen. Om
werknemers te stimuleren snel weer aan de slag te gaan, zal in het tweede
ziektejaar aanvullingen op de loondoorbetaling van 70% achterwege blijven.
Volledig en duurzaam arbeidsongeschikt.
Alleen mensen die duurzaam en volledig arbeidsongeschikt zijn (80 tot 100%)
komen in aanmerking voor de nieuwe WAO. Zij krijgen dan een permanente
inkomensbescherming aangeboden van 70 procent van het laatstverdiende loon.
Worden de doelstellingen gehaald dan kan dit tot 75% in 2009 stijgen. Dit
terwijl in het advies van de SER was afgesproken dat de uitkering met de
invoering van het nieuwe stelsel zou stijgen naar 75%.
Gedeeltelijk arbeidsongeschikt.
Voor gedeeltelijk arbeidsongeschikten (35 tot 80%) komt er een zogeheten
regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA), die voorziet
in een loonaanvulling. Iemand die voor 50% arbeidsongeschikt is verklaard en
werkt krijgt dan voor de helft zijn normale salaris en voor de helft een
arbeidsongeschiktheidsaanvulling van 70% van de helft van het loon. Deze
loonaanvulling wordt toegekend voor een periode van vijf jaar. Deze wordt
alleen gecontinueerd als iemand voldoende heeft gewerkt. Zo niet dan vervalt
de uitkering. Wat we precies onder voldoende werk moeten vatten maakt het
kabinet niet duidelijk.
Mensen met een WGA-uitkering krijgen deze alleen als ze betaald werk hebben.
Hebben ze dit niet of worden ze ontslagen dan komen ze in de WW en daarna
zelfs in een uitkering op bijstandsniveau (de IOAW). Maar zelfs dat is niet
zeker, want in de IOAW wordt een partnertoets ingevoerd. Verdient de partner
te veel dan is er helemaal geen uitkering. Vanwege internationale verdragen
gaat de overheid werkgevers verplichten zich te verzekeren voor
bedrijfsongevallen dmv een (private) extra Garantieregeling Beroepsrisico's.
Door deze regeling wordt het risque professionel ingevoerd en het risque
social feitelijk afgeschaft. Dit betekent dat als iemand door zijn rug gaat
op het voetbalveld hij of zij niet in aanmerking komt voor de
garantieregeling. Gaat iemand op het werk door zijn rug dan is men wel
verzekerd. Mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn en geen baan
hebben zijn dus niet verzekerd. Als zij daarna geen of onvoldoende werk
vinden en een verdienende partner hebben krijgen ze, na een eventuele
verkorte WW, helemaal niets meer.
Minder dan 35% arbeidsongeschikt.
Mensen die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn, blijven in dienst van de
werkgever. Het wordt voor werkgevers financieel aantrekkelijk gemaakt om
gedeeltelijk arbeidsongeschikten in dienst te nemen of te houden.
Wat gebeurt er met mensen die nu in de WAO zitten?
Ook de mensen die nu al in de WAO zitten krijgen te maken met het nieuwe
stelsel. Het kabinet wil al per 1 juli 2004 de regels aanpassen voor de
beoordeling van de vraag of iemand ondanks zijn beperkingen nog kan werken
en hoeveel hij daarmee kan verdienen. Vanaf deze datum zal ook begonnen
worden met de strengere herkeuring van huidige WAO'ers. Jonge mensen en
mensen die relatief veel kans op een baan hebben zullen daarbij als eerste
aan de beurt komen.
Het zogenaamde schattingsbesluit zal ruimer worden geïnterpreteerd. Ten
eerste zal het onderscheid tussen deeltijd- en voltijdwerk vervallen. Iemand
die in deeltijd werkte kan worden verplicht ook voltijd te geen werken en
andersom. Ten tweede wordt de vereiste dat er tien passende arbeidsplaatsen
moeten zijn teruggebracht naar één. Als er in heel Nederland één
arbeidsplaats is, waar iemand met zijn beperkingen terecht kan, dan is er
geen recht meer op WAO. Als iemand bijvoorbeeld nog loempia's kan vouwen dan
moet hij dat gaan doen. Deze herkeuring volgens strengere regels zal voor
iedereen gaan gelden, ongeacht leeftijd. Niet langer zal gekeken worden naar
wat iemand in het verleden voor werk heeft gedaan, maar voortaan zal worden
gekeken naar wat iemand nog kan.
WAAR IS DE INZET VAN DE PVDA ?
De PvdA zet hard in op preventie van arbeidsongeschiktheid door te
investeren in werkgelegenheid, gebaseerd op solidariteit van iedereen voor
iedereen. Centraal daarbij staat een activerende werking en een
inkomenswaarborg in tijden van nood. De PvdA wil de blik richten op wat
mensen wél kunnen en ze daartoe in staat stellen
Met de presentatie van de plannen tijdens prinsjesdag is duidelijk geworden
wat het kabinet met de WAO wil. De PvdA is van mening dat met de nu
voorgestelde wijzigingen in de WAO er feitelijk een risque professionel
wordt ingevoerd door het risque social af te schaffen. Met een beleid als
dit hoef je geen discussie meer te voeren over een ministelsel. Dit voer je
zo gewoon in. Vooral door afschaffing van het risque social, invoering van
de partnertoets en herkeuren op grond van nieuwe criteria.
Met deze voorstellen gaat het kabinet nog veel verder dan het voorstel om
alleen mensen onder de 45 jaar te herkeuren. Terwijl de coalitiepartijen
tijdens eerdere debatten juist hebben toegezegd dat er voor deze groep een
fatsoenlijke (publieke) oplossing zou komen als overgangsregeling. Deze komt
er dus niet. Het kabinet heeft kennelijk de stelling dat als iedereen het
even slecht heeft dat ook gelijkheid is.
De instroom in de WAO is het afgelopen jaar sterk gedaald. Het jaar 2002
laat een trendbreuk zien. Sinds lange tijd is de uitstroom groter dan de
instroom. Wij denken dat nog veel winst is te behalen binnen het huidige
stelsel. Maar uiteindelijk zal dat niet voldoende zijn. De PvdA is van
mening dat het SER-advies opgevolgd moet worden. Dit advies voorziet in
harde ingrepen in de WAO. Hier staan echter maatregelen tegenover om mensen
aan het werk te houden en te krijgen, plus een hogere uitkering voor
volledig en duurzaam arbeidsongeschikten. Bovendien kan het advies rekenen
op volledige steun van werkgevers en werknemers. Hun eis was alleen wel dat
er in het advies niet valt te winkelen. Dit doet het kabinet nu wel. Op een
aantal fundamentele punten is het advies van de SER genegeerd. Er wordt een
partnertoets ingevoerd; de verhoging van de uitkering en het afschaffen van
de Pemba gebeurt pas in 2009, mits er aan de voorwaarden is voldaan; en de
herkeuringen van mensen die al in de WAO zitten zullen plaatsvinden volgens
nieuwe eisen.
Preventie.
De PvdA is van mening dat veel meer gedaan kan worden aan preventie. Het
ziekteverzuim moet daarnaast worden tegengegaan. We moeten er voor zorgen
dat mensen aan het werk blijven. Keer op keer blijkt dat bedrijven die veel
investeren in betere arbeidsomstandigheden (Arbo) een significant lager
ziekteverzuim hebben. Arbo-convenanten helpen, hoewel er nog veel te
verbeteren valt. Als mensen ziek worden, dienen er zo snel mogelijk
afspraken gemaakt te worden over een mogelijke terugkeer. De wet
Poortwachter is daartoe een belangrijke stap en heeft goede resultaten.
Herkeuring.
Een serieuze herkeuring is niet verkeerd. Sinds 1993 moeten alle WAO'ers al
na het eerste en daarna om de vijf jaar worden herkeurd. De verzekeringsarts
en een arbeidsdeskundige bekijken of de toestand van de WAO'er is verbeterd
en of iemand weer (gedeeltelijk) aan de slag kan. De PvdA vindt dat een
goede zaak. Wij vinden dat de blik gericht moet zijn op wat mensen nog wel
kunnen en ze daartoe in staat stellen. Werk blijft immers een betere
garantie op inkomensverbetering en participatie dan welke uitkering ook.
Reïntegratie.
Maar er moet wel perspectief op werk zijn. Dit kabinet bezuinigt per saldo
op reïntegratie, schrapt persoongebonden budgetten en schrapt een groot deel
van de Melkertbanen. Het gaat bij de herkeuring van het nieuwe kabinet om
mensen die nu recht hebben op een WAO-uitkering, die zich nooit meer kunnen
bijverzekeren, maar wel altijd premies hebben betaald en nu vaak geen werk
meer kunnen krijgen. De verwachting dat mensen dan zomaar aan het werk komen
is naïef. De plannen van het nieuwe kabinet betitelen wij dan ook als
meedogenloos. Er is nog veel te doen om arbeidsgeschiktheid te stimuleren.
Dit kabinet werkt niet mee, maar werkt tegen. Wij zullen vanuit de oppositie
al onze energie gebruiken om het beleid in een andere richting te duwen.
VEEL GESTELDE VRAGEN + HOE ZIT HET NU
Vraag: Is de PvdA het eens met de plannen van het kabinet?
Antwoord: Nee wij vinden de plannen hardvochtig en oneerlijk. Wij zullen er
dan ook alles aan proberen te doen om ze om te buigen in een meer sociale
richting.
Vraag: Wat vindt de PvdA van het voorstel om mensen die al in de WAO zitten
te laten keuren volgens nieuwe criteria?
Antwoord: Op zich zijn wij niet tegen herkeuren. Dit vindt immers al plaats.
Waar wij wel grote moeite mee hebben is dat het kabinet de regels voor
mensen die al een WAO-uitkering hebben gaat veranderen. Dit vinden wij
meedogenloos. Mensen hebben behoefte aan een betrouwbare overheid.
Veranderen van regels van de ene op de andere dag sterkt dat vertrouwen
niet. Het gaat bij de herkeuring namelijk om mensen die nu recht hebben op
een WAO-uitkering, die zich niet kunnen bijverzekeren, maar die wel altijd
premies hebben betaald en vaak geen werk meer kunnen krijgen.
Vraag: Is de PvdA überhaupt wel voorstander van een stelselwijziging?
Antwoord: Wij vinden dat een stelselwijziging niet een doel op zich moet
zijn. De inzet moet zijn dat er meer werk wordt gemaakt van participatie.
Werk moet altijd lonen. Wij steunen het advies van de SER, maar dit advies
moet dan wel integraal worden overgenomen. Dit doet het kabinet dus niet.
Terwijl dat wel de voorwaarde was die werkgevers- en werknemersorganisaties
aan het akkoord meegaven. Wordt dit niet gedaan dan zullen ook zij de
wijzigingen niet steunen. Verder zijn wij van mening dat het kabinet ook
rekening moet houden met de dalende instroom in de WAO. De noodzaak om op
dit moment zo snel en zo rigoureus te wijzigen ontgaat ons dan ook.
ALGEMENE INFORMATIE
Voor klachten en nadere uitleg over de WAO heeft het UWV een landelijk
meldpunt geopend. Dit is te bereiken via tel: 0900 898 2525 of Centraal
klachtenbureau UWV, Postbus 58071, 1040 HB Amsterdam.
Indien u het niet eens bent met de klachtenafhandeling van het UWV dan kunt
u zich richten tot de nationale ombudsman. 0800 335 55 55 of Postbus 93 122,
2509 AC Den Haag. Voor meer informatie www.nationaleombudsman.nl
Voor meer algemene hulp (niet alleen gericht op WAO) kunt u terecht bij de
Landelijke Vereniging van instituten voor Sociaal Raadsliedenwerk (LVSR).
Daar kunnen ze doorverwijzen naar de sociaal raadslieden in de buurt. De
sociaal raadslieden zijn wegwijzers in de ingewikkelde wereld van wetten,
regelingen, formulieren en (overheids-) instellingen. Zij kunnen u helpen
bij het opstellen van brieven en bezwaarschriften en het invullen van
ingewikkelde formulieren. Hun hulp is vertrouwelijk. Iedere Nederlander kan
gratis van hun diensten gebruik maken. Het adres is: LVSR, Postbus 3332,
3502 GH Utrecht, telefonisch te bereiken op 030 298 3419. Voor meer
informatie zie: www.sociaalraadslieden.nl
Ik hoop dat ik u op deze manier voldoende informatie heb kunnen geven over
wat het kabinet met de WAO van plan is
en wat het standpunt van de PvdA in deze is. In de komende nieuwsbrieven zal
ik u nader informeren.
Met vriendelijke groet,
Jet Bussemaker
Woordvoerder WAO namens de PvdA Tweede-Kamerfractie.